Nguvu ya Wingi (Strength in Numbers) Ndiyo Silaha Pekee ya Wanyonge! Njia 5 za Kuunganisha Nguvu na Kukua

🇬🇧 Read in English

Kuna somo la kibiashara ambalo wengi wetu tumeliona kwenye bustani zetu wenyewe. Nguvu ya wingi ndiyo silaha pekee halisi ya wanyonge, na biashara ndogo, kila moja peke yake, ni dhaifu. Haya ndiyo anayotufundisha nyuki, hesabu inavyosema, na njia tano za vitendo za kuunganisha nguvu bila kupoteza umiliki wa biashara yako.

Unamjua Nyuki?

Nyuki ni mdudu dhaifu sana. Nyuki akiwa peke yake unaweza kumnyanyasa unavyotaka. Amebeba mshale mmoja tu kama silaha, na akishautumia, basi tena!

Hata hivyo nyuki wanaujua udhaifu wao, na hivyo ni mara chache mno kuwakuta wakiwa mmoja mmoja. Mara nyingi wanatembea na kufanya shughuli zao katika makundi makubwa yanayojumuisha nyuki laki kadhaa au hata mamilioni. Wanatambua kuwa nguvu iko kwenye wingi na mshikamano. Wanapokuwa kwenye makundi yao nyuki wanaweza kuwa mahasimu wa kutisha iwapo watachokozwa. Kundi moja la nyuki linaweza kusababisha watu wote mtaani wajifungie ndani!

Sisi wanadamu tunapaswa kuuiga mfano huu wa nyuki. Nguvu ya pamoja ndiyo silaha pekee inayoweza kumhakikishia kila mmoja wetu maisha bora na ya uhakika.

Hesabu ya Nguvu ya Wingi

Sensa ya Watu na Makazi ya mwaka 2022 ilihesabu Watanzania takriban milioni 61.7, na Utafiti wa mwisho wa kitaifa wa Bajeti ya Kaya (2017/18) ulionyesha kuwa takriban 26% ya watu wa Tanzania Bara waliishi chini ya mstari wa umaskini wa mahitaji ya msingi. Hili ni kundi la watu wanaofanya kazi za vibarua, wachuuzi wa karanga, wachuuzi wa maji ya chupa barabarani, waokota chupa za plastiki zilizotumika, na kadhalika.

Pamoja na umaskini wao wote, wengi wao wanaweza kuchanga shilingi 100 kila siku kwenda kwenye kapu la pamoja na isiwanyime usingizi. Hata kama watu milioni 7 tu wangefanya hivyo, wangejichangia mtaji wa pamoja wa TSh milioni 700 kila siku, au takriban TSh bilioni 255 kwa mwaka. Wow!

Ukweli ni kwamba katika hali ya kawaida ni vigumu sana kujenga mtandao utakaojumuisha watu wote. Hata hivyo inawezekana kujenga mitandao yenye wanachama 10,000 hadi 100,000. Watu 10,000 wanaojichangia shilingi 100 kwa siku ni sawa na TSh 1,000,000 kila siku, au TSh 365,000,000 kwa mwaka. Hebu chukulia hawa watu 10,000 ni jumuiya inayoishi ndani ya kata fulani hapa nchini na wanataka kujiletea maendeleo. Kwa mtaji wa TSh milioni 365 kila mwaka, ndani ya miaka 10, bila shaka kata hii itakuwa imepata maendeleo ya kustaajabisha. Je, tunaweza kujipanga?

Jinsi idadi inavyokua haraka: mfano

Idadi pia inakua kwa kasi ya kushangaza. Tuchukulie waasisi 100 kila mmoja analeta wanachama wapya wawili kwa siku, na kila mwanachama mpya anafanya hivyo siku inayofuata. Idadi inaongezeka mara mbili kila siku: 200, 400, 800, 1,600... Kufikia siku ya 14 inazidi milioni 1.6, na siku ya 16 inazidi milioni 6.5. Haya ni maajabu ya kanuni ya hisabati inayoitwa GEOMETRIC PROGRESSION.

Tujifunze kwa Waganda: Duka la Pamoja

Dhana ya kutumia nguvu ya wingi kuondoa udhaifu wa mtu mmoja mmoja inaweza pia kutumika kibiashara. Ukienda Kampala na miji mingine ya Uganda ni jambo la kawaida kuingia dukani na kukuta vijana watano au sita wote wanauza. Bila kudadisi unaweza kudhani kuwa vijana hao ni waajiriwa tu, na mwenye mali hayupo. Dhana yako hiyo itakuwa si sahihi hata kidogo. Ukweli ni kwamba wenye mali ndio hao walioko mbele yako, na hawana "bosi" mwingine zaidi yao wenyewe.

Vijana hawa wanaelewa kuwa ili kufanya biashara nzuri, ni lazima biashara zao ziwe katika maeneo yanayojulikana kama ya kibiashara (business districts). Tatizo la maeneo haya ni kwamba kodi za pango ziko juu, na mara nyingi vijana hawa hawawezi kuzimudu wakiwa mmoja mmoja. Ili kuondoa kadhia hii wanakubaliana kuungana watano au sita na kupanga chumba cha biashara kwa pamoja. Ambacho kila mtu anamiliki kivyake ni bidhaa zilizomo, na kwa makubaliano maalum wanagawana aina za bidhaa za kuuza ili kusiwe na mkanganyiko. Kwa ujanja huu wanafanya biashara kubwa katika maeneo murua kabisa ya kibiashara, huku kila mmoja akitumia gharama ndogo.

Kwa Nini Kwenda Peke Yako Kunawabakiza Vijana Wengi Wadogo

Vijana wetu wengi wanafanya biashara kila mtu kivyake. Ni mara chache sana kutembelea maeneo murua ya kibiashara na kukuta vijana wakiwa wamiliki wa biashara zilizomo badala ya kuwa waajiriwa. Kijana anapojijengea uwezo kidogo, mara nyingi biashara yake inapelekwa mitaa ya pembeni, kwa sababu huko anaweza kumudu kodi ya pango peke yake na bado akabaki na mtaji wa kununulia bidhaa. Hata hivyo biashara hizi mara nyingi hazidumu, kwa sababu bei za mitaa ya pembeni ziko chini, na wateja wa huko hawafanyi manunuzi makubwa.

Vijana wetu wanahitaji kubadili jinsi wanavyofikiri. Wanahitaji kujua kuwa ili waweze kufanya biashara katikati ya jiji na kushindania wateja bora, ni lazima wajenge tabia ya kushirikiana. Tuna mengi ya kujifunza kwa majirani zetu!

Njia 5 za Biashara Ndogo Kuunganisha Nguvu

1. Vikundi vya akiba na mikopo (VICOBA). Wanachama 15 hadi 30 wananunua hisa kila wiki, wanakopeshana fedha zilizokusanywa kwa riba waliyokubaliana na kugawana akiba pamoja na riba mwishoni mwa mzunguko wa miezi 9 hadi 12.
2. Duka la pamoja. Wafanyabiashara 3 hadi 8 wenye bidhaa tofauti zisizoshindana wanapanga duka moja eneo lenye watu wengi na kugawana kodi ya pango, ulinzi, umeme na bango.
3. Kununua kwa pamoja. Wafanyabiashara wanaunganisha oda zao, wananunua kwa jumla kiwandani au kwa msambazaji mkuu, wanagawana usafiri na kujadiliana bei bora.
4. Huduma za pamoja. Pikipiki ya kusambazia, stoo, mtunza hesabu au banda kwenye maonyesho ya biashara, vinavyotumiwa na biashara zisizoshindana.
5. Ushirika, SACCOS au kampuni ya pamoja. Kikundi kikiwa tayari kwa uwekezaji mkubwa, usajili rasmi unaleta kinga ya kisheria na fursa ya mikopo ya benki.

Hatua 6 za Kuanza Kuunganisha Nguvu Mwezi Huu

1. Taja tatizo. Mtaji? Kodi ya pango? Bei ya kununua? Chagua mfumo unaolitatua.
2. Chagua wabia kwa uaminifu, si kwa urafiki. Tafuta watu wanaotimiza ahadi, wanaolipa kwa wakati na wanaoleta kitu ambacho kikundi hakina.
3. Fanyeni kipimo cha kuaminiana. Fanyeni kazi pamoja kwa jambo dogo kwa mwezi mmoja hadi mitatu, kama kununua mzigo pamoja mara moja, kabla ya kusaini chochote.
4. Andikeni kanuni. Katiba au mkataba wa ubia unaohusu michango, uongozi, mikopo, gharama, kujitoa na migogoro, uliosainiwa na kila mtu.
5. Wekeni fedha wazi. Hesabuni fedha mbele ya kila mtu, msizichanganye na fedha binafsi, na tumieni sanduku lenye funguo tatu au akaunti inayohitaji sahihi mbili au zaidi.
6. Sajilini. Vikundi vya kijamii vya akiba kama VICOBA vinatakiwa kusajiliwa na halmashauri ya wilaya au manispaa chini ya Sheria ya Huduma Ndogo za Fedha ya 2018; duka la pamoja linahitaji usajili sahihi wa biashara, TIN na leseni. Ulizeni halmashauri na TRA kinachowahusu.

Mfano halisi: wafanyabiashara sita, duka moja

Vijana sita kila mmoja alilipa takriban TSh 150,000 kwa mwezi kwa duka dogo la mtaa wa pembeni na aliuza takriban TSh 250,000 kwa siku kwa faida ghafi ya 20%. Kwa pamoja walipanga duka kubwa barabara yenye watu wengi kwa TSh milioni 1.2 kwa mwezi, kila mmoja akiuza bidhaa tofauti, na mauzo ya kila mmoja yalipanda hadi takriban TSh 400,000 kwa siku.

Kila mmoja analipa kodi kubwa kidogo, lakini anapata takriban TSh 775,000 zaidi kwa mwezi. Takwimu hizi ni za mfano; hesabu zako zitategemea eneo na bidhaa zako.

Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara

Nguvu ya wingi ina maana gani kibiashara?

Ina maana kwamba biashara ndogo zinazounganisha fedha, nafasi au uwezo wa kununua zinaweza kufanya kwa pamoja kile ambacho hakuna inayoweza peke yake: kupanga duka eneo lenye watu wengi, kununua mzigo kwa jumla kwa bei nafuu, au kukopeshana mtaji kupitia kikundi cha akiba, huku kila mmoja akibaki mmiliki wa biashara yake.

Nitaanzishaje kikundi cha akiba (VICOBA)?

Kusanya watu 15 hadi 30 wanaojuana, kubalianeni katiba ya maandishi (thamani ya hisa, kanuni za mikopo, riba, faini, urefu wa mzunguko), chagueni viongozi, tunzeni fedha kwenye sanduku lenye funguo tatu au akaunti inayohitaji sahihi mbili au zaidi, kutaneni mara kwa mara na sajilini kikundi kwenye halmashauri ya wilaya au manispaa.

Duka la pamoja linafanyaje kazi?

Wafanyabiashara watatu hadi wanane wanaouza bidhaa tofauti zisizoshindana wanapanga duka moja pamoja. Kila mmoja anamiliki mzigo wake na kutunza kumbukumbu zake, huku kodi ya pango, ulinzi, umeme na bango vikigawanywa kulingana na nafasi anayotumia kila mmoja, chini ya mkataba wa ubia au wa kupangisha uliosainiwa.

Je, mpango unaonilipa kwa kusajili wanachama ni njia nzuri ya kutumia nguvu ya wingi?

Hapana. Mpango unaolipa hasa kwa kuleta wanachama wapya badala ya kuuza bidhaa halisi ni mpango wa piramidi. Unaanguka usajili unapopungua na walioingia mwisho wanapoteza fedha zao. Mipango ya piramidi ni kinyume cha sheria Tanzania.

Neno la Mwisho

Mkumbuke nyuki. Peke yake ni rahisi kumponda. Kwa pamoja, nyuki wanajenga kitu ambacho hakuna nyuki mmoja angeweza kukijenga. Nguvu ya wingi haimaanishi kuacha biashara yako; inamaanisha kugawana gharama na hatari ambazo ni nzito mno kubeba peke yako. Anzeni kidogo, chagueni wabia waaminifu, andikeni kila kitu, na acheni hesabu iwafanyie kazi.

Unahitaji msaada? Wellbiz Solutions inasaidia vikundi na biashara ndogo kuandaa katiba na mikataba ya ubia, kusajili biashara na vyama vya ushirika, na kuweka utaratibu rahisi wa kutunza kumbukumbu. Piga simu au WhatsApp: +255 754 281 131 / +255 655 281 131

Unamfahamu mfanyabiashara anayelipa kodi kubwa ya pango peke yake katika mtaa uliotulia? Mtumie makala hii.

Vyanzo: Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS), matokeo ya Sensa ya Watu na Makazi 2022; NBS, Utafiti wa Bajeti ya Kaya 2017/18 (Tanzania Bara); Sheria ya Huduma Ndogo za Fedha, 2018 na Kanuni za Huduma Ndogo za Fedha (Vikundi vya Kijamii), 2019. Makala asili imeandikwa na Juma Killaghai.

🇬🇧 Read in English