Jinsi ya Kumsaidia Mwanafunzi Anayesuasua: Mbinu 6 za Darasani Zinazofanya Kazi
Mama Neema alirudi kutoka kikao cha wazazi akiwa amenyong'onyea. Mwanawe, Daudi, wa darasa la tano, alikuwa wa 58 kati ya 64. Mwalimu alimwambia kwa upole lakini waziwazi: "Mtoto wako ni mzito kidogo." Usiku ule Daudi alimsikia mama yake akimwambia shangazi kwenye simu: "Sijui huyu mtoto atakuwa nini."
Hadithi kama hii ipo karibu kila mtaa. Lakini ukweli ni huu: wanafunzi wengi walio nyuma darasani si vilaza hata kidogo. Wengi wamepitwa na mada za madarasa ya nyuma. Wengine wamechoka, wengine wanaogopa kuchekwa, na wengine hawajapata mtu wa kuwaonyesha njia. Habari njema ni kwamba kinachowasaidia zaidi hakina gharama kubwa.
Hizi ni mbinu sita zinazofanya kazi kwenye shule zetu halisi. Zinafaa hata darasa la wanafunzi 70, lenye ubao mmoja na boksi la chaki. Na mzazi anaweza kutumia kila mbinu nyumbani.
Kwa nini mwanafunzi anabaki nyuma? Mara nyingi ni kwa sababu alikosa mada fulani darasa la nyuma. Au anaogopa kukosea. Au anachoka. Wengine wana njaa au matatizo nyumbani. Wengine wanafikiri kwa Kiswahili lakini wanafundishwa kwa Kiingereza. Na wengine hawaoni au hawasikii vizuri, bila mtu kujua. Hakuna sababu hata moja inayosema "mtoto hawezi kujifunza".
1. Wanafunzi wasaidiane, wasishindane
Madarasa mengi yanaendeshwa kama mashindano ya mbio. Nafasi za mtihani zinasomwa mbele ya wote. Kumi wa kwanza wanapigiwa makofi, kumi wa mwisho wanaona aibu. Wale wa mkiani wanajifunza jambo moja tu: "Mimi sitashinda kamwe."
Badala yake, darasa liwe timu moja. Wekeni lengo moja la darasa zima. Mfano: "Kila mmoja apate angalau asilimia 50 kwenye Hisabati mwisho wa muhula." Chora mlima ukutani, uuite "Kilimanjaro ya Darasa Letu", na kila wiki mpake rangi kufikia pale darasa lilipofika. Mpe kila mwanafunzi matokeo yake faraghani, lakini taja maendeleo mbele ya wote. Na uliza mara nyingi zaidi "Nani anaweza kumsaidia jirani yake?" kuliko "Nani anajua jibu?"
2. Anza somo kwa maswali
Kuna njia mbili za kufundisha. Ya kwanza ni kuwamiminia wanafunzi maelezo: mwalimu anaongea, wao wananakili. Ya pili ni kuwauliza maswali kuhusu mambo wanayoyajua tayari, kisha kujenga somo jipya juu ya majibu yao. Njia ya pili inawasaidia sana walio nyuma.
Mtoto ambaye hajawahi kusikia neno "mvukizo" ameshaona nguo zikikauka kwenye kamba. Mtoto anayeshindwa asilimia ameshawahi kupunguziwa bei sokoni Kariakoo. Kwa hiyo anza mada mpya kwa swali la maisha ya kila siku. Mfano: "Wiki iliyopita kilo ya sukari ilikuwa shilingi 3,000. Wiki hii ni 2,700. Je, punguzo hilo ni kubwa au dogo?" Kisha panda kidogo kidogo. Ukishauliza, subiri sekunde tano kabla ya kumchagua mtu kujibu. Mwanafunzi aliye nyuma anahitaji muda huo.
3. Fundisha kwa michezo
Watoto wanapenda michezo kwa sababu ina changamoto, timu, alama na hamu ya kujua nini kitafuata. Weka vitu hivyo ndani ya somo. Unafundisha milima? Tangaza: "Leo tunapanga safari ya kupanda Mlima Kilimanjaro!" Kila timu iamue: tubebe nini kwa ajili ya baridi ya kileleni? Tukae siku ngapi njiani ili mwili uzoee hewa nyepesi ya juu? Miezi ipi ni salama zaidi? Ghafla jiografia, hali ya hewa na hata bajeti vinakuwa na maana kwao.
Michezo mingine isiyo na gharama: siku ya soko, ambapo wanafunzi wanauza na kununua kwa pesa za karatasi. Kiti moto, ambapo mwanafunzi anaigiza mtu wa historia na wenzake wanamuuliza maswali. Na chemsha bongo ya madawati kwa ajili ya marudio. Kila mchezo umalizike kwa swali: "Tumejifunza nini?"
4. Pima uelewa mara kwa mara, msifu kila anayejaribu
Usisubiri mtihani wa mwisho wa muhula ndipo ujue nani hakuelewa. Pima uelewa wakati unafundisha, kila baada ya dakika chache. Njia ni nyingi na hazina gharama. Dole gumba juu au chini. Kila mtu aandike jibu kwenye kibao au karatasi, kisha wote waonyeshe kwa pamoja. Vidole kwa majibu A, B, C au D. Na mwisho wa kipindi, kila mwanafunzi aandike kwenye kikaratasi jambo moja alilojifunza na swali moja alilonalo bado.
Jambo muhimu kuliko yote: msifu kila anayejaribu, si yule anayepata jibu sahihi peke yake. Baraka ni kijana mkimya. Siku moja anajibu "7 × 8 = 54", na darasa linaanza kucheka. Mwalimu anawanyamazisha: "Baraka amefanya jambo la ujasiri kuliko wote humu ndani. Amejaribu, na amekaribia sana. Baraka, 7 × 7 ni ngapi?" Wiki inayofuata Baraka ananyoosha mkono mara tatu.
| Usiseme… | Sema… |
|---|---|
| "Umekosea. Kaa chini." | "Asante kwa kujaribu! Umekaribia. Nani anaweza kuongezea?" |
| "Kwa nini huelewi?" | "Bado hujaelewa. Tujaribu kwa njia nyingine." |
| "Una akili sana wewe." | "Umejitahidi na umehakiki kila hatua. Ndiyo maana umepata." |
5. Kazi za wawili wawili na vikundi vidogo
Mwalimu mmoja hawezi kuwasikiliza wanafunzi 70 kwa wakati mmoja. Lakini wakikaa wawili wawili, jozi 35 zinaongea zote kwa pamoja. Njia rahisi ni hii: kila mtu afikiri peke yake kwa dakika moja. Kisha ajadili na jirani yake kwa dakika mbili. Mwisho, jozi chache zieleze darasa walichokubaliana. Mwanafunzi mwenye haya hawezi kuongea mbele ya watu 70, lakini mara nyingi ataongea na rafiki mmoja.
Kwa kazi za vikundi, kila kikundi kiwe na wanafunzi watatu hadi watano. Kila mmoja apewe kazi yake: kiongozi, msomaji, mwandishi, mtunza muda, msemaji na mtia moyo. Hivyo mwanafunzi hodari hatafanya kila kitu peke yake. Na tafiti kuhusu wanafunzi kufundishana zinaonyesha kwamba wote wawili wananufaika: anayefundisha na anayefundishwa.
6. Kitabu kila wiki, kama Ben Carson
Alipokuwa mtoto katika mji wa Detroit, Marekani, Ben Carson alikuwa karibu wa mwisho darasani. Mama yake, Sonya, hakuwa na elimu kubwa. Lakini aliweka sheria nyumbani: televisheni kidogo, vitabu viwili vya maktaba kila wiki, na ripoti ya maandishi kwa kila kitabu. Ndani ya kama miaka miwili, Ben alitoka mkiani akapanda karibu na juu ya darasa. Baadaye akawa daktari bingwa wa upasuaji wa ubongo, anayejulikana duniani. Mwaka 1987 aliongoza timu ya madaktari iliyowatenganisha mapacha walioungana vichwa.
Unaweza kufanya hivyo darasani au nyumbani. Wekeni lengo dogo la kusoma kila wiki. Mwache mtoto achague anachopenda: hadithi, katuni, michezo au wanyama. Mwombe aandike ripoti ya ukurasa mmoja. Kisha mfuatilie kila wiki: soma ripoti yake na umuulize swali moja au mawili. Mazungumzo hayo ndiyo yanayoifanya tabia idumu. Huna haja ya kuwa msomaji hodari ili ufanye hivi. Sonya Carson alionyesha hilo.
Mzazi, unaweza kufanya nini nyumbani?
- Mwambie mara kwa mara: "Unaweza kujifunza hili. Linahitaji mazoezi tu." Tumia neno bado: "Bado hujaweza, lakini utaweza."
- Wakati wa chakula cha jioni, muulize: "Nifundishe neno moja jipya ulilojifunza leo."
- Msifu kwa juhudi na maendeleo, si kwa alama peke yake. Kutoka asilimia 32 hadi 45 ni maendeleo ya kweli.
- Usimlinganishe na kaka, dada wala watoto wa majirani.
- Kama haoni ubao vizuri au hafuati maelekezo, mpeleke akapimwe macho na masikio.
- Kubalianeni dakika 20 za kusoma kila jioni. Wakati huo, zimeni televisheni na wekeni simu pembeni.
Kama pia unamfundisha mtoto wako kuhusu pesa, soma makala yetu ya kumfundisha mtoto kuhusu fedha. Nayo inafuata njia hii hii: hatua ndogo, kila wiki.
Pata mwongozo kamili: Kutoka Kusuasua Hadi Kupaa
Makala hii ni muhtasari tu. Mwongozo kamili una maelezo zaidi na picha, kwa ajili ya walimu, wazazi na wakufunzi wa tuisheni. Ndani yake utapata:
- Kila mbinu kati ya mbinu zote 6 imeelezwa hatua kwa hatua, pamoja na mfano wa darasani na makosa ya kuepuka
- Maswali ya kupanda ngazi kwa ngazi, michezo 7 isiyo na gharama, na maneno 20 ya kumsifu anayejaribu
- Mpango wa wiki 4 wa kuanza, na sura ya kuwahusisha wazazi
- Fomu 10 za kuchapisha: chati ya maendeleo ya darasa, vikaratasi vya mwisho wa kipindi, kadi za kazi za kikundi, daftari la usomaji, ripoti ya kitabu na nyingine
- PDF, pamoja na faili la Word unaloweza kubadilisha. Toleo la Kiingereza pia lipo.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nitamsaidiaje mwanafunzi aliye nyuma kwenye darasa kubwa?
Wape kazi za wawili wawili, ili wote waongee kwa wakati mmoja. Anza somo kwa maswali ya maisha ya kila siku. Pima uelewa mara kwa mara kwa vibao au kwa vidole. Na wekeni lengo moja la darasa, ili wanafunzi wasaidiane.
Je, mwanafunzi anayesuasua ni mzito wa kuelewa?
Mara nyingi si hivyo. Sababu za kawaida ni mada alizozikosa madarasa ya nyuma, hofu, kuchoka, matatizo ya nyumbani, lugha, au matatizo ya macho na masikio. Kila sababu ina dawa yake.
Mbinu ya kusoma ya Ben Carson ni ipi?
Vitabu viwili vya maktaba kila wiki, ripoti fupi ya maandishi kwa kila kitabu, na mzazi au mwalimu anayefuatilia kila wiki.
Nifanye nini mwanafunzi akikosea jibu?
Mshukuru kwa kujaribu. Mwonyeshe sehemu aliyopatia. Kisha mwongoze mpaka afike kwenye jibu sahihi.
Endelea kusoma
- Jinsi ya kumfundisha mtoto kuhusu fedha
- Msongo wa mawazo: dalili na jinsi ya kukabiliana nao
- Mhitimu bila ajira: kipato cha kwanza ndani ya siku 30
Makala hii inatoa mbinu za kufundishia na haichukui nafasi ya uchunguzi wa kitaalamu. Ukihisi mtoto ana changamoto ya kujifunza, kuona, kusikia au ya kiafya, tafadhali muone mtaalamu.
Toa maoni yako